هدف از این پژوهش، طراحی مدل مفهومی جامع گردشگری ورزشی ایران با تأکید بر رویکرد حفظ میراث فرهنگی از طریق شناسایی و سنتز نظام‌مند پیشران‌ها، چالش‌ها و راهبردهای موجود در ادبیات پژوهشی است. روش‌شناسی این مطالعه با روش مرور نظام‌مند و بر اساس پروتکل استاندارد پریسما 2020 انجام شد. جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ صورت گرفت. از مجموع ۵۸۳ سند اولیه، پس از غربالگری دقیق و ارزیابی کیفیت، ۴۲ مطالعه واجد شرایط انتخاب و با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن است که مزیت رقابتی گردشگری ورزشی در ایران، فراتر از زیرساخت‌ها و رویدادهای ورزشی، در پیوند معنادار میان فعالیت‌های ورزشی و عناصر میراث فرهنگی، از جمله آیین‌ها، تاریخ و هویت بومی، تجلی می‌یابد. افزون بر این، نقش حکمرانی و مدیریت یکپارچه به‌عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه، در ایجاد هم‌افزایی میان ذی‌نفعان متعدد گردشگری ورزشی و میراث فرهنگی، برجسته شده است. همچنین، نتایج بر اهمیت مشارکت فعال جامعه محلی در تمامی مراحل برنامه‌ریزی و اجرا تأکید دارد؛ به‌گونه‌ای که فقدان این مشارکت می‌تواند به تضعیف اصالت فرهنگی، تحریف آیین‌ها و بروز الگوهای ناپایدار تجاری‌سازی منجر شود. در نهایت، یافته‌ها ضرورت گذار از رویکردهای صرفاً اقتصادی به سوی رویکردی حفاظتی و مبتنی بر توسعه پایدار را مطرح می‌سازد؛ رویکردی که در آن بهره‌برداری از ظرفیت‌های اقلیمی و فرهنگی در چارچوب حفاظت از میراث، رعایت ظرفیت تحمل مقصد و صیانت از پایداری محیط‌زیستی تحقق می‌یابد.